pm vishwakarma yojana

पीएम विश्वकर्मा योजना 2026: पारंपरिक कारागिरांना मिळणार ₹15,000 चे टूलकिट, ₹3 लाखांपर्यंत बिनव्याजी तारणमुक्त कर्ज आणि मोफत कौशल्य प्रशिक्षण!

भारतामध्ये अनेक कारागीर आणि छोटे व्यावसायिक पिढ्यानपिढ्या पारंपरिक व्यवसाय करत आले आहेत. सुतारकाम, लोहारकाम, शिंपीकाम, कुंभारकाम, सोनारकाम, चांभारकाम, न्हावी व्यवसाय, गवंडी काम अशा अनेक व्यवसायांमधून लाखो कुटुंबांचा उदरनिर्वाह चालतो. मात्र, आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अभाव, आर्थिक अडचणी, जुन्या पद्धतीची साधने, व्यवसायासाठी भांडवलाची कमतरता आणि बाजारपेठेपर्यंत पोहोच नसल्यामुळे या कारागिरांना अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते.

पारंपरिक व्यवसाय करणाऱ्या अशाच कारागिरांना आर्थिक आणि व्यावसायिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी केंद्र सरकारने पीएम विश्वकर्मा योजना (PM Vishwakarma Yojana) सुरू केली आहे.

या योजनेअंतर्गत पात्र कारागिरांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन, दररोज ₹500 प्रशिक्षण भत्ता, कौशल्य विकास प्रशिक्षण, ₹3 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्ज, डिजिटल व्यवहारांसाठी प्रोत्साहन आणि त्यांच्या उत्पादनांना बाजारपेठ मिळवून देण्यासाठी मदत दिली जाते.

विशेष म्हणजे, ही योजना केवळ आर्थिक मदतीपुरती मर्यादित नाही. पारंपरिक कारागिरांना आधुनिक साधनांचा वापर शिकवणे, त्यांच्या उत्पादनांची गुणवत्ता सुधारणे, व्यवसायाचा विस्तार करणे आणि त्यांना देशातील मोठ्या बाजारपेठांशी जोडणे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.

जर तुम्ही सुतार, लोहार, शिंपी, कुंभार, सोनार, गवंडी, न्हावी किंवा योजनेत समाविष्ट असलेल्या इतर पारंपरिक व्यवसायांपैकी एखादा व्यवसाय करत असाल, तर ही योजना तुमच्यासाठी महत्त्वाची ठरू शकते.

या लेखामध्ये आपण पीएम विश्वकर्मा योजनेची संपूर्ण माहिती, पात्रता, 18 पारंपरिक व्यवसायांची यादी, मिळणारे फायदे, कर्जाची प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे, ऑनलाइन नोंदणी, अर्जाची स्थिती आणि महत्त्वाच्या प्रश्नांची उत्तरे जाणून घेणार आहोत.

पीएम विश्वकर्मा योजना म्हणजे काय? (What Is PM Vishwakarma Yojana?)

पीएम विश्वकर्मा योजना ही केंद्र सरकारच्या सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयामार्फत (Ministry of Micro, Small and Medium Enterprises) राबवली जाणारी केंद्रीय क्षेत्रातील योजना आहे.

या योजनेची सुरुवात 17 सप्टेंबर 2023 रोजी विश्वकर्मा जयंतीच्या दिवशी करण्यात आली. पारंपरिक कौशल्यांवर आधारित व्यवसाय करणाऱ्या कारागिरांना आर्थिक मदत, कौशल्य प्रशिक्षण, आधुनिक उपकरणे आणि व्यवसाय वाढीसाठी आवश्यक सुविधा उपलब्ध करून देणे हा या योजनेचा प्रमुख उद्देश आहे.

या योजनेचा लाभ अशा व्यक्तींना मिळू शकतो, जे स्वतःच्या हातांनी आणि पारंपरिक साधनांच्या मदतीने वस्तू तयार करतात किंवा सेवा पुरवतात.

उदाहरणार्थ:

  • लाकडापासून फर्निचर तयार करणारे सुतार.
  • लोखंडी वस्तू बनवणारे लोहार.
  • कपडे शिवणारे शिंपी.
  • मातीची भांडी बनवणारे कुंभार.
  • सोन्याचे दागिने तयार करणारे सोनार.
  • घरांचे बांधकाम करणारे गवंडी.
  • चामड्याच्या वस्तू आणि पादत्राणे तयार करणारे कारागीर.

अशा एकूण 18 पारंपरिक व्यवसायांचा या योजनेमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.

योजनेअंतर्गत पात्र व्यक्तीची विश्वकर्मा म्हणून नोंदणी केली जाते. त्यानंतर त्यांना पीएम विश्वकर्मा प्रमाणपत्र आणि ओळखपत्र दिले जाते. पुढे कौशल्य प्रशिक्षण, टूलकिट प्रोत्साहन, कर्ज सुविधा आणि बाजारपेठेशी संबंधित मदत मिळू शकते.

योजनेचा कालावधी: आर्थिक वर्ष 2023-24 ते 2027-28 या पाच वर्षांच्या कालावधीसाठी ही योजना मंजूर करण्यात आली आहे.

पीएम विश्वकर्मा योजनेची प्रमुख उद्दिष्टे

भारतामध्ये पारंपरिक कारागिरीला मोठा इतिहास आहे. ग्रामीण भागापासून शहरी भागापर्यंत अनेक कुटुंबे आपल्या पारंपरिक कौशल्याच्या माध्यमातून रोजगार निर्माण करतात.

मात्र, अनेक कारागिरांकडे व्यवसाय वाढवण्यासाठी पुरेसे आर्थिक भांडवल नसते. काही जण अजूनही पारंपरिक आणि जुनी साधने वापरतात. काहींना आपल्या उत्पादनांची योग्य किंमत मिळत नाही, तर काहींना ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यासाठी योग्य माध्यम उपलब्ध नसते.

या समस्या लक्षात घेऊन पीएम विश्वकर्मा योजना सुरू करण्यात आली आहे.

या योजनेची प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत.

1. पारंपरिक कारागिरांना अधिकृत ओळख देणे

अनेक कारागीर वर्षानुवर्षे व्यवसाय करत असले तरी त्यांच्याकडे व्यवसायाचे अधिकृत प्रमाणपत्र किंवा ओळखपत्र नसते.

या योजनेद्वारे पात्र कारागिरांना पीएम विश्वकर्मा प्रमाणपत्र आणि ओळखपत्र दिले जाते.

यामुळे त्यांना सरकारी योजनेअंतर्गत विश्वकर्मा म्हणून अधिकृत ओळख मिळते.

2. आधुनिक कौशल्य प्रशिक्षण देणे

पारंपरिक कौशल्यांसोबत आधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड मिळाल्यास व्यवसायाची गुणवत्ता आणि उत्पादकता वाढू शकते.

यासाठी कारागिरांना मूलभूत आणि प्रगत कौशल्य प्रशिक्षण दिले जाते.

3. आधुनिक टूलकिट उपलब्ध करून देणे

व्यवसायासाठी लागणारी आधुनिक उपकरणे खरेदी करण्यासाठी पात्र लाभार्थ्यांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन दिले जाते.

4. आर्थिक मदत उपलब्ध करून देणे

लहान व्यवसाय सुरू ठेवण्यासाठी किंवा वाढवण्यासाठी भांडवलाची आवश्यकता असते. त्यामुळे योजनेअंतर्गत दोन टप्प्यांमध्ये एकूण ₹3 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्जाची सुविधा उपलब्ध आहे.

5. डिजिटल व्यवहारांना प्रोत्साहन देणे

कारागिरांनी डिजिटल पेमेंट स्वीकारावे आणि आधुनिक आर्थिक व्यवहारांचा वापर करावा, यासाठी पात्र डिजिटल व्यवहारांवर प्रोत्साहन दिले जाते.

6. उत्पादनांना मोठी बाजारपेठ मिळवून देणे

कारागिरांनी तयार केलेल्या वस्तूंना योग्य ग्राहक मिळावेत, त्यांच्या उत्पादनांची ब्रँडिंग आणि गुणवत्ता सुधारावी, यासाठी बाजारपेठेशी जोडणारे सहाय्य दिले जाते.

या सर्व उद्दिष्टांमुळे पारंपरिक व्यवसाय अधिक सक्षम आणि स्पर्धात्मक बनवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे.

पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत मिळणारे 6 प्रमुख फायदे

या योजनेचे वैशिष्ट्य म्हणजे पात्र लाभार्थ्यांना एकाच योजनेत विविध प्रकारचे सहाय्य मिळते.

1. पीएम विश्वकर्मा प्रमाणपत्र आणि ओळखपत्र

योजनेमध्ये यशस्वी नोंदणी आणि आवश्यक पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर लाभार्थ्याला पीएम विश्वकर्मा प्रमाणपत्र आणि ओळखपत्र दिले जाते.

या प्रमाणपत्रामुळे संबंधित व्यक्तीला योजनेअंतर्गत नोंदणीकृत पारंपरिक कारागीर म्हणून ओळख मिळते.

याचे फायदे:

  • पारंपरिक व्यवसायाला अधिकृत ओळख मिळते.
  • संबंधित लाभार्थ्याची योजनेतील नोंदणी प्रमाणित होते.
  • कौशल्य प्रशिक्षण आणि इतर पात्र सुविधांचा लाभ घेण्याचा मार्ग उपलब्ध होतो.
  • व्यवसायाचे औपचारिक स्वरूप विकसित करण्यास मदत होते.

2. मोफत कौशल्य प्रशिक्षण आणि ₹500 प्रतिदिन भत्ता

पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना कौशल्य विकास प्रशिक्षण दिले जाते.

या प्रशिक्षणाचे दोन प्रमुख प्रकार आहेत.

मूलभूत प्रशिक्षण (Basic Training)

  • कालावधी: 5 ते 7 दिवस.
  • एकूण प्रशिक्षण: साधारण 40 तास.
  • पारंपरिक कौशल्यांचे मूल्यमापन.
  • आधुनिक उपकरणांचा वापर.
  • कामाची गुणवत्ता आणि उत्पादकता वाढवण्याचे मार्ग.
  • सुरक्षितपणे काम करण्याच्या पद्धती.

प्रगत प्रशिक्षण (Advanced Training)

  • कालावधी: साधारण 15 दिवस किंवा त्यापेक्षा अधिक.
  • एकूण प्रशिक्षण: 120 तास किंवा त्यापेक्षा अधिक.
  • आधुनिक तंत्रज्ञान आणि प्रगत कौशल्ये.
  • उत्पादनांची गुणवत्ता सुधारणे.
  • व्यवसाय व्यवस्थापन आणि डिजिटल व्यवहारांची माहिती.
  • नवीन बाजारपेठांपर्यंत पोहोचण्याचे मार्ग.

प्रशिक्षणादरम्यान पात्र लाभार्थ्यांना दररोज ₹500 प्रशिक्षण भत्ता दिला जातो.

हा भत्ता प्रशिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर आणि आवश्यक प्रमाणन प्रक्रियेनंतर थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात DBT पद्धतीने जमा केला जातो.

3. ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन

पारंपरिक व्यवसायामध्ये योग्य साधनांचे महत्त्व खूप मोठे आहे.

उदाहरणार्थ, सुताराकडे आधुनिक कटिंग मशीन, ड्रिल मशीन किंवा मोजमापाची साधने नसतील, तर त्याला काम पूर्ण करण्यासाठी अधिक वेळ लागू शकतो.

त्याचप्रमाणे शिंप्याला चांगले शिवणकाम करण्यासाठी आधुनिक शिलाई मशीन आणि इतर उपकरणांची आवश्यकता असते.

या अडचणी दूर करण्यासाठी योजनेअंतर्गत पात्र कारागिरांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन दिले जाते.

याची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये:

  • कौशल्य पडताळणीच्या टप्प्यानंतर टूलकिट प्रोत्साहनाची प्रक्रिया केली जाते.
  • निर्धारित पद्धतीने ई-व्हाउचर किंवा ई-RUPI स्वरूपात मदत दिली जाऊ शकते.
  • संबंधित व्यवसायासाठी आवश्यक आधुनिक साधने खरेदी करण्यासाठी या सुविधेचा वापर करता येतो.
  • डिजिटल मार्गदर्शक आणि साधनांच्या वापरासंबंधी माहितीही उपलब्ध करून दिली जाते.

महत्त्वाचे: ₹15,000 ही टूलकिटसाठीची कमाल प्रोत्साहन मर्यादा आहे. ती प्रत्येक लाभार्थ्याला कोणत्याही अटीशिवाय रोख स्वरूपात मिळणारी रक्कम नाही.

4. ₹3 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्ज

पीएम विश्वकर्मा योजनेचा एक महत्त्वाचा फायदा म्हणजे पात्र लाभार्थ्यांना व्यवसाय विकासासाठी तारणमुक्त कर्जाची सुविधा मिळू शकते.

या कर्जाचे दोन टप्पे आहेत.

पहिला कर्ज टप्पा

₹1,00,000

कमाल कर्ज मर्यादा

  • परतफेड कालावधी: 18 महिने.
  • लाभार्थ्यांसाठी व्याजदर: 5% प्रतिवर्ष.
  • मूलभूत कौशल्य प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर पात्रतेनुसार कर्ज उपलब्ध.दुसरा कर्ज टप्पा₹2,00,000कमाल अतिरिक्त कर्ज मर्यादा
  • परतफेड कालावधी: 30 महिने.
  • लाभार्थ्यांसाठी व्याजदर: 5% प्रतिवर्ष.
  • पहिल्या कर्जाची समाधानकारक परतफेड आणि डिजिटल व्यवहारांचा वापर किंवा प्रगत प्रशिक्षण पूर्ण करण्यासारख्या अटी लागू.एकूण संभाव्य कर्ज₹3 लाख

या योजनेत सरकार बँकांना व्याज अनुदान देते. त्यामुळे पात्र लाभार्थ्यांसाठी कर्जाचा व्याजदर 5% निश्चित करण्यात आला आहे.

कर्जासाठी कोणतीही मालमत्ता तारण ठेवण्याची आवश्यकता नसते. मात्र, कर्ज मंजुरीसाठी बँकेची तपासणी, पात्रता आणि योजनेच्या अटी लागू राहतात.

लक्षात ठेवा: हे अनुदान किंवा मोफत पैसे नसून परतफेड करावे लागणारे व्यवसाय कर्ज आहे.

5. डिजिटल व्यवहारांवर आर्थिक प्रोत्साहन

आजच्या काळात UPI, QR कोड आणि इतर डिजिटल पेमेंट पद्धतींचा वापर मोठ्या प्रमाणावर वाढला आहे.

लहान व्यावसायिकांनीदेखील डिजिटल व्यवहारांचा वापर करावा, यासाठी पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत प्रोत्साहन दिले जाते.

योजनेनुसार पात्र डिजिटल पेमेंट व्यवहारांवर प्रति व्यवहार ₹1 प्रोत्साहन मिळू शकते.

  • पात्र डिजिटल व्यवहारासाठी ₹1.
  • दर महिन्याला कमाल 100 पात्र व्यवहार.
  • एका महिन्यात कमाल ₹100 प्रोत्साहन.

उदाहरणार्थ, एखादा शिंपी ग्राहकांकडून UPI द्वारे पैसे स्वीकारत असेल आणि संबंधित व्यवहार योजनेच्या निकषांनुसार पात्र असतील, तर त्याला या सुविधेचा लाभ मिळू शकतो.

या प्रोत्साहनामुळे डिजिटल पेमेंटचा वापर वाढण्यास मदत होते.

6. मार्केटिंग आणि व्यवसाय वाढीसाठी मदत

कारागीर उत्तम दर्जाच्या वस्तू तयार करत असले तरी त्यांना योग्य ग्राहक मिळतीलच असे नाही.

काही वेळा उत्पादनांची विक्री फक्त गाव किंवा परिसरापुरती मर्यादित राहते.

ही समस्या सोडवण्यासाठी पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत मार्केटिंग आणि बाजारपेठेशी जोडणीसाठी मदत दिली जाते.

यामध्ये पुढील बाबींचा समावेश असू शकतो:

  • उत्पादनांची गुणवत्ता प्रमाणित करणे.
  • ब्रँडिंग आणि प्रसिद्धी.
  • पॅकेजिंगविषयक सहाय्य.
  • ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मशी जोडणी.
  • सरकारी खरेदीसाठी GeM प्लॅटफॉर्मशी संबंधित मदत.
  • प्रदर्शन आणि व्यापार मेळ्यांमध्ये सहभागासाठी सहाय्य.
  • उत्पादनांची जाहिरात आणि बाजारपेठेतील ओळख वाढवणे.

यामुळे पारंपरिक कारागिरांना स्थानिक बाजारपेठेबरोबरच मोठ्या बाजारपेठांमध्ये व्यवसाय वाढवण्याची संधी मिळू शकते.

पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत समाविष्ट असलेले 18 पारंपरिक व्यवसाय

पीएम विश्वकर्मा योजना प्रत्येक प्रकारच्या व्यवसायासाठी लागू नाही. केंद्र सरकारने या योजनेअंतर्गत विशिष्ट 18 पारंपरिक व्यवसायांचा समावेश केला आहे.

तुम्ही खालीलपैकी कोणताही व्यवसाय करत असाल, तर योजनेच्या इतर पात्रता अटी पूर्ण करून अर्ज करू शकता.

क्र.व्यवसायपारंपरिक नाव
1सुतारसुथार
2बोट बनवणारेबोट मेकर
3शस्त्रनिर्मातेआर्मरर
4लोहारलोहार
5हातोडा व टूलकिट बनवणारेहॅमर अँड टूलकिट मेकर
6कुलूपकारलॉकस्मिथ
7सोनारसुनार
8कुंभारकुंभार
9मूर्तिकार आणि दगड कोरणारेमूर्तिकार
10चांभार व पादत्राणे बनवणारेचर्मकार
11गवंडीराजमिस्त्री
12टोपल्या, चटया, झाडू बनवणारेबास्केट मेकर
13पारंपरिक बाहुल्या व खेळणी बनवणारेडॉल अँड टॉय मेकर
14न्हावीनाई
15हार बनवणारेमाळाकार
16धोबीधोबी
17शिंपीदरजी
18मासेमारीची जाळी बनवणारेफिशिंग नेट मेकर

1. सुतार (Carpenter)

लाकडापासून दरवाजे, खिडक्या, खुर्च्या, टेबल, कपाटे, पलंग आणि इतर फर्निचर तयार करणाऱ्या कारागिरांचा या व्यवसायामध्ये समावेश होतो.

2. बोट बनवणारे (Boat Maker)

लाकूड किंवा इतर पारंपरिक साहित्य वापरून बोटी तयार करणाऱ्या कारागिरांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.

3. शस्त्रनिर्माते (Armourer)

पारंपरिक पद्धतीने संबंधित शस्त्रे आणि उपकरणे तयार करणारे पात्र कारागीर या श्रेणीत येतात.

4. लोहार (Blacksmith)

लोखंडापासून शेतीची अवजारे, घरगुती वस्तू, उपकरणे आणि इतर धातूच्या वस्तू तयार करणाऱ्या लोहारांचा समावेश आहे.

5. हातोडा आणि टूलकिट बनवणारे

हातोडे, पारंपरिक कामासाठी लागणारी उपकरणे आणि विविध टूलकिट तयार करणाऱ्या कारागिरांसाठी ही श्रेणी आहे.

6. कुलूपकार (Locksmith)

कुलूप तयार करणे, दुरुस्ती करणे आणि संबंधित पारंपरिक काम करणाऱ्या व्यक्तींना योजनेचा लाभ मिळू शकतो.

7. सोनार (Goldsmith)

सोने, चांदी आणि इतर मौल्यवान धातूंपासून दागिने तयार करणारे कारागीर या श्रेणीत येतात.

8. कुंभार (Potter)

मातीची भांडी, माठ, पणत्या, मूर्ती, सजावटीच्या वस्तू आणि इतर पारंपरिक उत्पादने तयार करणारे कुंभार पात्र ठरू शकतात.

9. मूर्तिकार आणि दगड कोरणारे

दगडापासून मूर्ती, शिल्प, सजावटीच्या वस्तू आणि इतर कलाकृती तयार करणाऱ्या कारागिरांचा समावेश आहे. दगड फोडण्याचे पारंपरिक काम करणाऱ्यांचाही यात समावेश होतो.

10. चांभार आणि पादत्राणे बनवणारे

चामड्यापासून चप्पल, बूट आणि इतर पादत्राणे तयार करणारे किंवा दुरुस्त करणारे कारागीर या योजनेअंतर्गत पात्र ठरू शकतात.

11. गवंडी (Mason)

घरबांधणी, विटांचे बांधकाम, भिंती, फरशी आणि इतर बांधकामाशी संबंधित पारंपरिक गवंडी काम करणाऱ्या व्यक्तींचा समावेश आहे.

12. टोपल्या, चटया आणि झाडू बनवणारे

बांबू, गवत, नारळाचे तंतू आणि इतर नैसर्गिक साहित्य वापरून टोपल्या, चटया, झाडू तयार करणाऱ्या कारागिरांसाठी ही श्रेणी आहे.

13. पारंपरिक बाहुल्या आणि खेळणी बनवणारे

लाकूड, माती, कापड आणि इतर पारंपरिक साहित्यापासून बाहुल्या व खेळणी तयार करणाऱ्या कारागिरांचा समावेश आहे.

14. न्हावी (Barber)

केस कापणे, दाढी करणे आणि पारंपरिक न्हावी सेवा पुरवणाऱ्या व्यक्तींना योजनेचा लाभ मिळू शकतो.

15. हार बनवणारे (Garland Maker)

फुले आणि इतर साहित्य वापरून हार, फुलांच्या माळा आणि सजावटीच्या वस्तू तयार करणाऱ्या कारागिरांचा समावेश आहे.

16. धोबी (Washerman)

कपडे धुणे, इस्त्री करणे आणि पारंपरिक कपडे स्वच्छ करण्याचा व्यवसाय करणारे धोबी या योजनेसाठी पात्र ठरू शकतात.

17. शिंपी (Tailor)

कपडे शिवणे, कपड्यांची मापे घेणे, कपड्यांमध्ये बदल करणे आणि शिवणकाम करणारे शिंपी या योजनेअंतर्गत अर्ज करू शकतात.

18. मासेमारीची जाळी बनवणारे

मासेमारीसाठी आवश्यक जाळी तयार करणाऱ्या पारंपरिक कारागिरांचा या योजनेत समावेश आहे.

महत्त्वाची सूचना: व्यवसायाचे नाव यादीत असणे पुरेसे नाही. अर्जदाराने संबंधित व्यवसाय प्रत्यक्ष करत असणे आणि योजनेतील इतर पात्रता निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी केंद्र सरकारने काही महत्त्वाचे पात्रता निकष निश्चित केले आहेत.

अर्ज करण्यापूर्वी हे निकष समजून घेणे आवश्यक आहे.

1. अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे असावे

अर्ज नोंदणीच्या दिवशी अर्जदाराचे वय किमान 18 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.

योजनेसाठी स्वतंत्र कमाल वयोमर्यादा नमूद केलेली नाही.

2. पारंपरिक व्यवसाय करत असणे आवश्यक

अर्जदाराने योजनेमध्ये समाविष्ट असलेल्या 18 व्यवसायांपैकी एखादा व्यवसाय प्रत्यक्ष करत असावा.

उदाहरणार्थ, अर्जदार स्वतः शिलाईकाम करत असेल किंवा सुतारकाम करत असेल, तर तो संबंधित श्रेणीसाठी अर्ज करू शकतो.

केवळ व्यवसाय सुरू करण्याची इच्छा असणे पुरेसे नाही.

3. असंघटित क्षेत्रात स्वयंरोजगार असावा

अर्जदार असंघटित क्षेत्रामध्ये स्वयंरोजगाराच्या आधारावर काम करणारा कारागीर किंवा हस्तकला व्यावसायिक असावा.

म्हणजेच स्वतःच्या कौशल्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे व्यवसाय किंवा सेवा चालवणाऱ्या व्यक्तींना ही योजना लक्ष्य करते.

4. कुटुंबातील एकाच व्यक्तीला लाभ

एका कुटुंबातील केवळ एकाच सदस्याला योजनेअंतर्गत नोंदणी आणि लाभ मिळू शकतो.

योजनेनुसार कुटुंबामध्ये पुढील सदस्यांचा समावेश होतो:

  • पती.
  • पत्नी.
  • अविवाहित मुले.

उदाहरणार्थ, पती आणि पत्नी दोघेही शिंपीकाम करत असतील, तरी योजनेच्या नियमांनुसार कुटुंबातील एका सदस्यालाच लाभ घेता येईल.

5. मागील पाच वर्षांतील सरकारी कर्जाची अट

अर्जदाराने स्वयंरोजगार किंवा व्यवसाय विकासासाठी केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या संबंधित कर्जाधारित योजनांमधून मागील पाच वर्षांत कर्ज घेतलेले नसावे, असा सामान्य पात्रता निकष आहे.

यामध्ये PMEGP, PM SVANidhi आणि MUDRA यांसारख्या योजनांचा उल्लेख आहे.

मात्र, MUDRA किंवा PM SVANidhi कर्ज पूर्णपणे परतफेड केलेल्या लाभार्थ्यांसाठी विशेष पात्रतेची तरतूद उपलब्ध आहे. त्यामुळे अशा अर्जदारांनी आपली कर्जस्थिती आणि अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वे तपासावीत.

6. सरकारी कर्मचारी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांना अपात्रता

केंद्र किंवा राज्य सरकारच्या सेवेत असलेली व्यक्ती आणि तिच्या कुटुंबातील सदस्य या योजनेसाठी पात्र नाहीत.

पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज करताना काही मूलभूत कागदपत्रे आणि माहिती आवश्यक असते.

कागदपत्रउपयोग
आधार कार्डओळख पडताळणी
आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबरOTP आणि संपर्क
बँक खाते तपशीलDBT आणि आर्थिक व्यवहार
रेशन कार्डकुटुंबाची माहिती
व्यवसायाची माहितीपात्र व्यवसायाची पडताळणी

कागदपत्रांबाबत महत्त्वाच्या सूचना

आधार कार्ड: अर्जदाराकडे वैध आधार कार्ड असणे आवश्यक आहे. नोंदणी प्रक्रियेत आधार-आधारित बायोमेट्रिक पडताळणी केली जाते.

मोबाईल नंबर: आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर सोबत ठेवावा. OTP पडताळणीसाठी त्याची आवश्यकता लागू शकते.

बँक खाते: लाभार्थ्याच्या नावाचे बँक खाते असणे आवश्यक आहे. खाते क्रमांक आणि इतर बँक तपशील अचूक द्यावेत.

रेशन कार्ड: नोंदणीसाठी रेशन कार्ड आवश्यक आहे. रेशन कार्ड उपलब्ध नसल्यास अधिकृत मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार कुटुंबातील सदस्यांचे आधार कार्ड सादर करावे लागू शकते.

व्यवसायाची माहिती: तुम्ही कोणता पारंपरिक व्यवसाय करता, किती काळापासून करता आणि संबंधित कामाचे स्वरूप काय आहे, याची योग्य माहिती द्यावी.

योजनेच्या पडताळणी प्रक्रियेदरम्यान अतिरिक्त माहिती किंवा कागदपत्रे मागितली जाऊ शकतात.

पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज कसा करावा?

पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया अधिकृत पोर्टल आणि कॉमन सर्व्हिस सेंटर (CSC) यांच्या माध्यमातून केली जाते.

अनेक लाभार्थ्यांना स्वतः ऑनलाइन अर्ज करणे कठीण जाऊ शकते. त्यामुळे जवळच्या CSC केंद्रातून अर्ज करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.

Step 1: अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या

सर्वप्रथम पीएम विश्वकर्मा योजनेच्या अधिकृत पोर्टलला भेट द्या.

अधिकृत वेबसाइट:PM Vishwakarma Official Portal

वेबसाइटवर योजनेची माहिती, लॉगिन आणि नोंदणीसंबंधी पर्याय उपलब्ध आहेत.

Step 2: जवळच्या CSC केंद्रात जा

अर्जदाराने जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटरमध्ये जाऊन नोंदणीची प्रक्रिया पूर्ण करावी.

CSC ऑपरेटर अर्जदाराला ऑनलाइन अर्ज भरण्यास मदत करू शकतो.

Step 3: आधार पडताळणी पूर्ण करा

नोंदणी प्रक्रियेमध्ये आधार कार्ड आणि आधारशी लिंक असलेल्या मोबाईल नंबरच्या आधारे पडताळणी केली जाते.

आवश्यकतेनुसार बायोमेट्रिक प्रमाणीकरणही केले जाते.

Step 4: वैयक्तिक माहिती भरा

अर्जामध्ये पुढील माहिती विचारली जाऊ शकते:

  • अर्जदाराचे पूर्ण नाव.
  • जन्मतारीख.
  • पत्ता.
  • मोबाईल नंबर.
  • कुटुंबाची माहिती.
  • बँक खाते तपशील.
  • पारंपरिक व्यवसायाची माहिती.

सर्व माहिती अचूक भरावी.

Step 5: व्यवसायाची श्रेणी निवडा

योजनेत समाविष्ट असलेल्या 18 व्यवसायांपैकी तुम्ही प्रत्यक्ष करत असलेला व्यवसाय निवडा.

उदाहरणार्थ, तुम्ही कपडे शिवण्याचे काम करत असाल, तर Tailor (Darzi) ही श्रेणी निवडावी.

Step 6: अर्ज सबमिट करा

सर्व माहिती तपासल्यानंतर अर्ज ऑनलाइन सबमिट करा.

अर्ज सबमिट झाल्यानंतर मिळणारा अर्ज क्रमांक सुरक्षित ठेवा.

Step 7: पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण होण्याची प्रतीक्षा करा

अर्ज सादर केल्यानंतर तीन टप्प्यांमध्ये पडताळणी केली जाते.

  1. ग्रामपंचायत किंवा शहरी स्थानिक स्वराज्य संस्थेकडून प्राथमिक पडताळणी.
  2. जिल्हा अंमलबजावणी समितीकडून अर्जाची तपासणी आणि शिफारस.
  3. स्क्रीनिंग समितीकडून अंतिम मंजुरी.

पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर पात्र अर्जदाराची पीएम विश्वकर्मा योजनेमध्ये नोंदणी केली जाते.

पीएम विश्वकर्मा योजनेच्या अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?

अर्ज सबमिट केल्यानंतर अनेकांना अर्ज मंजूर झाला आहे का, पडताळणी सुरू आहे का किंवा काही त्रुटी आहेत का, हे जाणून घ्यायचे असते.

अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी पुढील पद्धत वापरता येते.

  1. पीएम विश्वकर्मा अधिकृत वेबसाइट उघडा.
  2. संबंधित लॉगिन पर्याय निवडा.
  3. अर्जदार किंवा CSC संबंधित उपलब्ध पर्याय वापरा.
  4. आवश्यक लॉगिन माहिती भरा.
  5. अर्ज क्रमांक किंवा संबंधित तपशील वापरून स्थिती तपासा.
  6. अर्जाची पडताळणी किंवा मंजुरीसंबंधी उपलब्ध माहिती पाहा.

जर ऑनलाइन अर्जाची स्थिती समजत नसेल, तर ज्या CSC केंद्रातून अर्ज केला आहे तेथे संपर्क साधा.

टीप: पोर्टलवरील मेनू आणि उपलब्ध पर्याय वेळोवेळी बदलू शकतात. त्यामुळे वेबसाइटवरील सध्याच्या सूचनांचे पालन करावे.

पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत कर्ज कसे मिळते?

पारंपरिक कारागिरांसाठी व्यवसाय चालवणे आणि वाढवणे यासाठी आर्थिक मदत महत्त्वाची असते.

उदाहरणार्थ:

  • सुताराला नवीन लाकूड कापण्याचे मशीन खरेदी करायचे आहे.
  • शिंप्याला नवीन शिलाई मशीन घ्यायची आहे.
  • कुंभाराला उत्पादन क्षमता वाढवण्यासाठी आधुनिक उपकरणे खरेदी करायची आहेत.
  • लोहाराला नवीन उपकरणे आणि कच्चा माल खरेदी करायचा आहे.

अशा गरजांसाठी पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत कर्जाची सुविधा दिली जाते.

पहिल्या टप्प्यातील कर्जासाठी अटी

पहिल्या टप्प्यात पात्र लाभार्थ्याला ₹1 लाखांपर्यंत कर्ज मिळू शकते.

यासाठी:

  • योजनेत पात्र नोंदणी असणे आवश्यक.
  • कौशल्य पडताळणी पूर्ण केलेली असावी.
  • मूलभूत प्रशिक्षण यशस्वीरीत्या पूर्ण केलेले असावे.
  • कर्ज देणाऱ्या संस्थेची आवश्यक तपासणी पूर्ण असावी.

पहिल्या टप्प्यातील कर्जाची परतफेड 18 महिन्यांमध्ये करावी लागते.

दुसऱ्या टप्प्यातील कर्जासाठी अटी

पहिल्या टप्प्यातील कर्जाचा योग्य वापर आणि समाधानकारक परतफेड केल्यानंतर दुसऱ्या टप्प्यात ₹2 लाखांपर्यंत कर्ज मिळण्याची संधी असते.

यासाठी संबंधित लाभार्थ्याने पुढीलपैकी योजनेतील आवश्यक अटी पूर्ण करणे अपेक्षित आहे:

  • पहिल्या कर्जाची परतफेड समाधानकारक असणे.
  • व्यवसायामध्ये पात्र डिजिटल व्यवहारांचा वापर करणे किंवा
  • प्रगत कौशल्य प्रशिक्षण पूर्ण करणे.

दुसऱ्या टप्प्यातील कर्जाचा परतफेड कालावधी 30 महिने आहे.

कर्ज कोणत्या बँकांकडून मिळू शकते?

योजनेअंतर्गत पात्र कर्ज देणाऱ्या संस्थांमध्ये पुढील संस्थांचा समावेश आहे:

  • सार्वजनिक आणि खासगी अनुसूचित व्यावसायिक बँका.
  • प्रादेशिक ग्रामीण बँका.
  • सहकारी बँका.
  • स्मॉल फायनान्स बँका.
  • पात्र नॉन-बँकिंग वित्तीय संस्था.
  • मायक्रोफायनान्स संस्था.

कर्ज मंजूर करणे हा संबंधित कर्जदात्या संस्थेचा निर्णय असतो. त्यामुळे योजनेत नोंदणी झाली म्हणजे कर्ज आपोआप मंजूर होईल असे नाही.

पीएम विश्वकर्मा योजना आणि इतर सरकारी योजनांमधील फरक

अनेक कारागिरांना MUDRA Loan, PMEGP आणि PM Vishwakarma यांसारख्या योजनांमध्ये नेमका काय फरक आहे, हे समजत नाही.

या योजनांचे उद्देश आणि लाभ वेगवेगळे आहेत.

योजनामुख्य उद्देश
पीएम विश्वकर्मा योजनापारंपरिक कारागिरांना कौशल्य, टूलकिट, कर्ज आणि मार्केटिंग मदत
प्रधानमंत्री मुद्रा योजनासूक्ष्म व्यवसायांसाठी कर्ज
PMEGPनवीन सूक्ष्म उद्योग उभारण्यासाठी आर्थिक सहाय्य
PM SVANidhiपात्र रस्त्यावरील विक्रेत्यांना कार्यकारी भांडवलासाठी कर्ज

पीएम विश्वकर्मा योजना विशेषतः 18 पारंपरिक व्यवसायांतील पात्र कारागिरांसाठी तयार करण्यात आली आहे.

त्यामुळे प्रत्येक लहान व्यावसायिकाला या योजनेचा लाभ मिळेलच असे नाही.

पीएम विश्वकर्मा योजना: महाराष्ट्रातील कारागिरांसाठी संधी

महाराष्ट्रामध्ये पारंपरिक व्यवसायांची मोठी परंपरा आहे. ग्रामीण आणि शहरी भागांमध्ये अनेक कुटुंबे पिढ्यानपिढ्या पारंपरिक व्यवसाय करत आहेत.

विदर्भ, मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र, कोकण आणि उत्तर महाराष्ट्र या भागांमध्ये विविध प्रकारचे कारागीर काम करतात.

उदाहरणार्थ:

  • गावातील सुतार लाकडी दरवाजे आणि फर्निचर तयार करतात.
  • ग्रामीण भागातील कुंभार मातीची भांडी आणि दिवे तयार करतात.
  • शिंपी कपडे शिवण्याचा व्यवसाय करतात.
  • लोहार शेतीसाठी आवश्यक उपकरणे तयार करतात.
  • गवंडी घरबांधणी आणि बांधकामाची कामे करतात.
  • चर्मकार चामड्याच्या वस्तू आणि पादत्राणे तयार करतात.

या कारागिरांना आधुनिक साधने, आर्थिक मदत आणि प्रशिक्षण मिळाल्यास त्यांच्या व्यवसायात सुधारणा होऊ शकते.

महाराष्ट्रातील कारागिरांनी कोणती काळजी घ्यावी?

  1. अर्ज करताना योग्य व्यवसायाची निवड करावी.
  2. आधार आणि बँक खात्याची माहिती अचूक द्यावी.
  3. CSC केंद्रातून अधिकृत पद्धतीने नोंदणी करावी.
  4. कौशल्य प्रशिक्षणासाठी मिळालेल्या सूचनांचे पालन करावे.
  5. टूलकिट प्रोत्साहनाचा वापर संबंधित व्यवसायासाठी करावा.
  6. कर्ज घेताना परतफेडीची क्षमता तपासावी.
  7. डिजिटल व्यवहारांचे रेकॉर्ड व्यवस्थित ठेवावे.

महाराष्ट्रातील कारागिरांनी योजनेची अधिकृत माहिती राज्याच्या MSME विभागाकडूनही तपासावी.

महाराष्ट्र MSME विभाग – पीएम विश्वकर्मा योजना माहिती.

पीएम विश्वकर्मा योजनेचा लाभ घेताना होणाऱ्या सामान्य चुका

योजनेची माहिती नसल्यामुळे किंवा अर्ज करताना निष्काळजीपणा केल्यामुळे काही अर्जदारांना अडचणी येऊ शकतात.

या चुका टाळल्यास अर्ज प्रक्रिया अधिक व्यवस्थित करता येते.

1. चुकीचा व्यवसाय निवडणे

अर्जामध्ये तुमच्या प्रत्यक्ष व्यवसायाशी संबंधित श्रेणी निवडणे आवश्यक आहे.

उदाहरणार्थ, तुम्ही शिलाईकाम करत असाल, तर चुकीने सुतार किंवा लोहार व्यवसाय निवडू नये.

2. चुकीची वैयक्तिक माहिती भरणे

नाव, जन्मतारीख, मोबाईल नंबर आणि बँक खाते क्रमांक यामध्ये चुका करू नयेत.

3. कुटुंबातील एकापेक्षा जास्त व्यक्तींनी अर्ज करणे

एका कुटुंबातील एकाच सदस्याला लाभ घेता येतो. त्यामुळे कुटुंबातील अनेक सदस्यांनी स्वतंत्र अर्ज करण्याचा प्रयत्न करू नये.

4. प्रशिक्षण पूर्ण न करणे

कौशल्य प्रशिक्षण ही योजनेची महत्त्वाची बाब आहे. प्रशिक्षणाच्या सूचनांकडे दुर्लक्ष करू नये.

5. कर्जाला अनुदान समजणे

₹1 लाख किंवा ₹2 लाखांचे कर्ज म्हणजे मोफत मिळणारी रक्कम नाही. हे व्यवसायासाठी दिले जाणारे परतफेडीचे कर्ज आहे.

6. अनधिकृत एजंटवर विश्वास ठेवणे

नोंदणी किंवा लाभ मंजूर करून देण्याच्या नावाखाली पैसे मागणाऱ्या अनधिकृत व्यक्तींपासून सावध राहावे.

योजनेची नोंदणी अधिकृत यंत्रणेमार्फत केली जाते. कोणालाही OTP, बँक पासवर्ड किंवा PIN देऊ नये.

7. अर्ज क्रमांक सुरक्षित न ठेवणे

अर्ज सबमिट केल्यानंतर मिळणारा अर्ज क्रमांक सुरक्षित ठेवा. पुढील चौकशीसाठी तो उपयोगी पडतो.

पीएम विश्वकर्मा योजनेबाबत महत्त्वाच्या टिप्स

योजनेचा अधिकाधिक फायदा मिळवण्यासाठी काही गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

व्यवसायाचे योग्य नियोजन करा: कर्ज घेण्यापूर्वी कोणती उपकरणे खरेदी करायची आहेत आणि त्यातून व्यवसायाला कसा फायदा होईल, हे ठरवा.

प्रशिक्षणाचा पूर्ण लाभ घ्या: आधुनिक उपकरणांचा वापर, उत्पादनांची गुणवत्ता आणि व्यवसाय व्यवस्थापन यासंबंधी प्रशिक्षणाचा उपयोग करा.

डिजिटल पेमेंट स्वीकारा: ग्राहकांना UPI आणि QR कोडद्वारे पैसे देण्याची सुविधा उपलब्ध करून द्या. पात्र व्यवहारांसाठी योजनेतील प्रोत्साहन मिळू शकते.

उत्पादनांची गुणवत्ता वाढवा: चांगल्या दर्जाची उत्पादने तयार केल्यास ग्राहकांचा विश्वास वाढतो.

ऑनलाइन बाजारपेठेचा वापर करा: शक्य असल्यास उत्पादनांची माहिती डिजिटल माध्यमांद्वारे ग्राहकांपर्यंत पोहोचवा.

कर्जाची वेळेवर परतफेड करा: कर्जाचा उपयोग व्यवसायासाठी करा आणि परतफेडीचे नियोजन आधीच तयार ठेवा.

पीएम विश्वकर्मा योजना 2026: सध्याची स्थिती आणि भविष्यातील महत्त्व

पीएम विश्वकर्मा योजना आर्थिक वर्ष 2023-24 पासून 2027-28 पर्यंत पाच वर्षांसाठी मंजूर करण्यात आली आहे.

15 सप्टेंबर 2026 पर्यंत उपलब्ध सरकारी माहितीनुसार, या योजनेअंतर्गत 24.37 लाखांहून अधिक कारागिरांनी मूलभूत कौशल्य प्रशिक्षण घेतले होते आणि 18.16 लाखांहून अधिक लाभार्थ्यांना टूलकिट उपलब्ध करून देण्यात आले होते.

तसेच 6.19 लाखांहून अधिक कर्जे मंजूर करण्यात आली असून त्यांचे एकूण मूल्य सुमारे ₹5,316 कोटी होते. DD News

ही आकडेवारी दर्शवते की पारंपरिक कारागिरांना आधुनिक व्यवसाय व्यवस्थेशी जोडण्यासाठी या योजनेचा वापर केला जात आहे.

भविष्यात या योजनेमुळे कोणते बदल होऊ शकतात?

1. पारंपरिक व्यवसायांचे आधुनिकीकरण

आधुनिक उपकरणांमुळे कामाचा वेग आणि उत्पादनांची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होऊ शकते.

2. स्वयंरोजगाराला प्रोत्साहन

कारागिरांना व्यवसायासाठी आर्थिक मदत मिळाल्यास स्वतंत्र व्यवसाय वाढवण्याची संधी उपलब्ध होऊ शकते.

3. डिजिटल व्यवसायाला चालना

डिजिटल व्यवहार आणि ई-कॉमर्समुळे ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्याचे नवीन मार्ग निर्माण होऊ शकतात.

4. पारंपरिक कौशल्यांचे जतन

नवीन पिढीला पारंपरिक व्यवसायांचे आधुनिक स्वरूप शिकण्याची संधी मिळू शकते.

5. ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला मदत

गावांमध्ये पारंपरिक व्यवसाय टिकून राहिल्यास स्थानिक रोजगारनिर्मितीला मदत होऊ शकते.

पीएम विश्वकर्मा योजनेबद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न 1: पीएम विश्वकर्मा योजना कोणासाठी आहे?

उत्तर: ही योजना 18 वर्षे किंवा त्यापेक्षा जास्त वय असलेल्या आणि योजनेत समाविष्ट असलेल्या 18 पारंपरिक व्यवसायांपैकी एखादा व्यवसाय करणाऱ्या पात्र कारागिरांसाठी आहे. अर्जदार स्वयंरोजगाराच्या आधारावर असंघटित क्षेत्रात काम करणारा असावा.

प्रश्न 2: पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत किती आर्थिक मदत मिळते?

उत्तर: पात्र लाभार्थ्यांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन, प्रशिक्षणादरम्यान ₹500 प्रतिदिन भत्ता आणि दोन टप्प्यांत एकूण ₹3 लाखांपर्यंत तारणमुक्त व्यवसाय कर्ज मिळू शकते. प्रत्येक लाभासाठी स्वतंत्र पात्रता आणि अटी लागू आहेत.

प्रश्न 3: पीएम विश्वकर्मा योजनेअंतर्गत मिळणारे कर्ज बिनव्याजी आहे का?

उत्तर: नाही. हे बिनव्याजी कर्ज नाही. लाभार्थ्यांसाठी कर्जाचा सवलतीचा व्याजदर 5% प्रतिवर्ष निश्चित आहे. सरकार बँकांना व्याज अनुदान देते.

प्रश्न 4: पीएम विश्वकर्मा योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज कुठे करावा?

उत्तर: योजनेच्या अधिकृत वेबसाइटवर माहिती उपलब्ध आहे. प्रत्यक्ष लाभार्थी नोंदणीसाठी जवळच्या कॉमन सर्व्हिस सेंटरमध्ये (CSC) जाऊन आधार पडताळणीसह अर्ज प्रक्रिया पूर्ण करू शकतात.

अधिकृत वेबसाइट: pmvishwakarma.gov.in.

प्रश्न 5: एका कुटुंबातील किती व्यक्तींना योजनेचा लाभ मिळू शकतो?

उत्तर: योजनेच्या नियमांनुसार एका कुटुंबातील केवळ एकाच सदस्याला नोंदणी आणि लाभ घेता येतो. कुटुंबामध्ये पती, पत्नी आणि अविवाहित मुलांचा समावेश होतो.

प्रश्न 6: पीएम विश्वकर्मा योजनेमध्ये शिंपी आणि सुतार यांना लाभ मिळतो का?

उत्तर: होय. शिंपी (Tailor) आणि सुतार (Carpenter) या दोन्ही व्यवसायांचा योजनेतील 18 पारंपरिक व्यवसायांमध्ये समावेश आहे. मात्र, अर्जदाराने इतर पात्रता निकषही पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

प्रश्न 7: पीएम विश्वकर्मा योजनेतील ₹15,000 टूलकिटचे पैसे थेट बँक खात्यात मिळतात का?

उत्तर: टूलकिट प्रोत्साहन निर्धारित ई-व्हाउचर किंवा ई-RUPI पद्धतीने दिले जाते. त्याचा वापर संबंधित व्यवसायासाठी आवश्यक सुधारित साधने खरेदी करण्यासाठी केला जातो. ही रक्कम सामान्य रोख अनुदान म्हणून समजू नये.

प्रश्न 8: पीएम विश्वकर्मा योजनेचा लाभ घेण्यासाठी MUDRA कर्ज घेतलेले असल्यास अर्ज करता येतो का?

उत्तर: मागील पाच वर्षांत संबंधित सरकारी कर्जाधारित योजनेचे कर्ज घेतले असल्यास सामान्यतः पात्रतेवर परिणाम होऊ शकतो. मात्र, MUDRA किंवा PM SVANidhi कर्ज पूर्णपणे परतफेड केलेल्या लाभार्थ्यांसाठी विशेष तरतूद आहे. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी अधिकृत CSC केंद्र किंवा योजनेच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार पात्रता तपासावी.

निष्कर्ष: पारंपरिक कारागिरांसाठी व्यवसाय वाढवण्याची महत्त्वाची संधी

पीएम विश्वकर्मा योजना ही भारतातील पारंपरिक कारागीर आणि हस्तकला व्यावसायिकांसाठी महत्त्वाची सरकारी योजना आहे. अनेक वर्षांपासून स्वतःच्या कौशल्याच्या जोरावर व्यवसाय करणाऱ्या कारागिरांना आधुनिक साधने, कौशल्य प्रशिक्षण, आर्थिक मदत आणि बाजारपेठेची जोड देण्याचा या योजनेचा प्रयत्न आहे.

या योजनेअंतर्गत पात्र लाभार्थ्यांना ₹15,000 पर्यंत टूलकिट प्रोत्साहन, दररोज ₹500 प्रशिक्षण भत्ता, ₹3 लाखांपर्यंत तारणमुक्त कर्ज, डिजिटल व्यवहारांवर प्रोत्साहन आणि मार्केटिंगसाठी मदत मिळू शकते.

विशेषतः सुतार, लोहार, सोनार, शिंपी, कुंभार, चांभार, न्हावी, धोबी आणि इतर पारंपरिक व्यवसाय करणाऱ्यांनी या योजनेची माहिती जाणून घेणे फायदेशीर ठरू शकते.

तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील कोणी या 18 पारंपरिक व्यवसायांपैकी एखादा व्यवसाय करत असेल, तर सर्वप्रथम योजनेचे पात्रता निकष तपासा. त्यानंतर आवश्यक कागदपत्रांसह जवळच्या CSC केंद्रात संपर्क साधून अधिकृत नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करा.

आजच पीएम विश्वकर्मा योजनेची अधिकृत माहिती तपासा आणि तुमच्या पारंपरिक कौशल्याला आधुनिक व्यवसायाची जोड द्या.

अधिक माहितीसाठी अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या: https://pmvishwakarma.gov.in/

सुकन्या समृद्धी योजना 2026: मुलीच्या उज्ज्वल भविष्यासाठी बचत, व्याजदर, पात्रता, फायदे आणि अर्जाची संपूर्ण माहिती

"इतर योजना"

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *